Gepost door: Johan van Veen | 7 september 2016

Festival Oude Muziek Utrecht 2016 – nabeschouwing

Het festival zit er weer op voor een jaar. Opnieuw kunnen we van een succesvolle editie spreken. Het thema liet natuurlijk al vermoeden dat we veel moois te horen zouden krijgen. ‘La Serenissima’ – dat slaat niet alleen op de pracht en praal van Venetië en de daar gecomponeerde en uitgevoerde muziek, maar is ook een geschikt label om te kwaliteit van wat dit jaar geboden werd te karakteriseren. Ik hoorde een handvol concerten die me nogal of op z’n minst enigzins teleurstelden maar verreweg de meeste concerten – van de 35 die ik bijwoonde – waren goed, niet weinige zelfs uitmuntend. Daartoe behoren zeker ook de concerten die Stephan MacLeod met zijn ensemble Gli Angeli Genève verzorgde. Hij heeft zijn status als artist in residence volledig waar gemaakt. De andere musicus die deze status verleend werd, Olga Pashenko, heb ik helaas niet kunnen horen.

Het is bewonderenswaardig dat het festival in staat is het bestaande niveau te handhaven. Dat vereist een kritische houding ten aanzien van wat aangeboden wordt en dat moet ook zeker zo blijven. Het feit dat het aantal betalende bezoekers opnieuw is gegroeid, laat zien dat het festival een stevig draagvlak heeft, niet alleen in eigen land maar ook ver daar buiten. Ik neem aan dat aan het genoemde aantal nog degenen moeten worden toegevoegd die de gratis evenementen – daaronder de fringeconcerten – hebben bezocht. Het is mooi dat dat draagvlak z’n vertaling vindt in rust op het subsidievlak. Dan kan de leiding van het festival zich helemaal op het inhoudelijke aspect richten. Een recensie van het hele festival (in het Engels) vindt u hier.

Een paar meer praktische zaken zou ik nog wel willen aansnijden.

Allereerst: het programmaboek. Mooi dat daarin bij veel concerten de teksten zijn afgedrukt. Maar daar heb je heel weinig aan als vervolgens de zaal vrijwel helemaal verduisterd wordt zodat je er geen steek van kunt zien. Dat moet anders, want dit is heel irritant. Hetzelfde geldt voor de nogal vele storende fouten in de teksten. Soms zitten er zetfouten in de oorspronkelijke teksten maar veel vaker staan er soms onjuiste vertalingen naast. Ik heb verschillende keren geconstateerd dat in de vertaling van een psalmtekst regels staan die kennelijk uit een andere tekst komen. Bovendien worden moderne vertalingen gebruikt die niet de vertalingen van de Latijnse teksten zijn – de Vulgaat – maar directe vertalingen uit de originele Bijbeltalen. Dat is natuurlijk wel gemakkelijk maar ze sporen dan niet altijd met de Latijnse originelen waarvan componisten gebruik maken. Het gevolg van het gebruik van standaardvertalingen is ook dat individuele afwijkingen niet verdisconteerd worden. Het concert van de Cappella Romana op vrijdag leverde daarvan een voorbeeld. In de programmatoelichting werd nadrukkelijk gewezen op de Byzantijnse variant van het Credo waarin staat dat de heilige Geest van de Vader uitgaat en niet, zoals in de ‘westerse’ variant, van de Vader en de Zoon. Dat is een belangrijk element in het schisma tussen de kerk van het Oosten en die van het Westen. Maar als vertaling werd gewoon de ‘westerse’ variant gebruikt. Een beetje dom.

In de programma’s miste ik vaak de specificaties. Een aanduiding als ‘sonate’ is toch echt niet voldoende. Het festival moet er bij de deelnemende musici op aandringen meer specifieke informatie over de uitgevoerde muziek te leveren. Ook bronvermeldingen – ooit standaard in het programmaboek – heb ik vaak node gemist.

In de grote zaal van TivoliVredenburg werd boventiteling gebruikt. Helaas functioneerde die niet altijd perfect. Regelmatig leken degenen die het boventitelingsapparaat bedienden helemaal de kluts kwijt te zijn. En aangezien de teksten niet in het programmaboek waren opgenomen, had je helemaal niets om op terug te vallen. Die boventiteling is overigens alleen maar zinvol voor Nederlandssprekenden; de vele buitenlandse bezoekers hebben er niets aan. In het programmaboek zou men misschien toch de teksten moeten opnemen; wellicht zijn die voor de buitenlandse gasten dan toch toegankelijker dan Nederlandse vertalingen. Bovendien is het fijn die later nog eens te kunnen raadplegen, bijvoorbeeld wanneer een opname via de radio wordt uitgezonden.

Ik heb al gewezen op de logistieke problemen. Op donderdag twee opeenvolgende concerten in één gebouw, de Geertekerk, dat was een niet zo slim idee. Dat heb ik niet eerder meegemaakt en de situatie die hierdoor ontstond laat precies zien waarom niet. Het is me een raadsel waarom dat nu ineens wel het geval was. Dat een concert uitloopt is soms onvermijdelijk. Maar wat er rond het verjaardagsconcert van Savall gebeurde is niet acceptabel. Het is niet netjes tegenover de musici van het volgende concert ze zo lang te laten wachten en ze dan maar te laten beginnen voor een halflege zaal. De bezoekers van het concert die later binnenkwamen – ondanks de verzekering dat het late concert niet zonder hen zou beginnen – mogen zich terecht bekocht voelen dat ze de eerste stukken van het programma moesten missen. Ook de slechte planning van het concert van het Collegium 1704 had moeten worden voorkomen. Iedereen kon op z’n klompen aanvoelen dat het gepubliceerde programma veel te lang was.

Tenslotte nog de verstaanbaarheid. Het is soms onvermijdelijk dat musici programmawijzingen aankondigen. Maar het is wel erg vervelend dat zulke mededelingen meestal nauwelijks of niet te verstaan zijn, behalve misschien voor degenen die helemaal vooraan zitten. Daar zou toch eens wat op gevonden moeten worden. Misschien moet standaard een microfoon op alle concertlocaties aanwezig zijn.

Ik keer terug tot de muziek – die is het belangrijkste. Ik heb allerlei stukken gehoord en componisten voorbij horen komen die ik niet of nauwelijks kende. Eén van de ontdekkingen van dit jaar is de vocale muziek van Legrenzi. De presentatie van onbekende muziek is één van de kerndoelen van dit festival. Daardoor neemt het een unieke positie in het muzikale landschap in, hopelijk nog vele jaren.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: