Gepost door: Johan van Veen | 1 december 2010

CDs in de schoen

In het Cultureel Supplement van NRC-Handelsblad van 26 november stonden tips voor CDs “in de schoen of onder de boom”. De tips betreffen pop, wereldmuziek, jazz en welgeteld één klassieke CD, en dan ook nog eens eigentijds. En op z’n minst eenzijdige keuze. Ik heb alleen de keuze in de digitale editie gezien. Ik weet niet of die identiek is aan die in de papieren editie. Zo niet, dan was de keuze in de papieren editie hopelijk iets ruimhartiger. Afgaande op wat ik in de digitale editie las vraag ik me af of er de laatste maanden echt helemaal niets anders is verschenen wat aanbevelenswaardig is. Of zouden de redacteuren van het Cultureel Supplement nooit iets anders beluisteren dan de hier genoemde soorten muziek?

Daarom van mijn kant wat alternatieve tips voor Sinterklaas. Dat kan nog net.
Sommige CDs heb ik op mijn site of elders gerecenseerd. Daar zal ik dan naar verwijzen voor meer bijzonderheden.

Het ligt voor de hand eerst wat CDs met kerstrepertoire te noemen.
Mijn eerste keuze is “Baroque Christmas in Hamburg“, waarop Manfred Cordes met het Bremer Barock Consort – een groep studenten van de afdeling Oude Muziek van de Hochschule für Künste in Bremen – muziek uit de 17e eeuw uitvoert. Werken in kleine bezetting, maar ook composities in de Venetiaanse meerkorige stijl. Componisten zijn o.a. Hieronymus Praetorius, Thomas Selle, Matthias Weckmann en Christoph Bernhard. De vocale stukken worden afgewisseld met orgelwerken van enkele Hamburgse orgelcomponisten, allen leerlingen van Sweelinck. Een prachtige CD, die een mooi beeld geeft van de rijkdom van het muziekleven in het 17e-eeuwse Hamburg. De uitvoeringen zijn zonder meer uitstekend.

De laatste jaren is een toenemende belangstelling voor Christoph Graupner te constateren. We hebben het hier met een componist van doen, wiens muzikale taal niet te vergelijken is met die van welke van zijn tijdgenoten ook. De recent verschenen opnamen bevatten vrijwel uitsluitend instrumentale muziek. Hermann Max heeft met solisten en de leden van zijn ensemble Das Kleine Konzert vijf cantates opgenomen voor de periode van Kerst tot de eerste zondag na Driekoningen. Om deze te kunnen appreciëren moet je even een knopje omdraaien en niet steeds met Bach vergelijken, want daar lijken Graupners cantates helemaal niet op. Hoewel ik wel eerder cantates van Graupner had gehoord, was het heel boeiend nu eens een hele CD met zulke werken te beluisteren. Een betere manier om Graupners vocale stijl te leren kennen dan deze CD kan ik me moeilijk voorstellen, want de uitvoeringen zijn ideaal.

Ook Johann Mattheson, tijdgenoot van Graupner en vooral bekend als schrijver van boeken over muziek, mag zich de laatste jaren in een toenemende belangstelling verheugen. Zijn composities zijn nauwelijks bekend, en daarom valt het Duitse label CPO te prijzen dat het recent niet minder dan drie oratoria heeft uitgebracht. De nieuwste opname is tegelijk ook de beste: het kerstoratorium Die heilsame Geburt und Menschwerdung unsers Herrn und Heilandes Jesu Christi, dat uit 1715 stamt. Het is een werk dat nog goed in de oratoriumtraditie past, zoals we die ook in Bachs Weihnachtsoratorium tegenkomen. Een Evangelist zingt de tekst uit Lucas 2 in de vorm van recitatieven, en verder klinken aria’s, koren en koralen. De uitvoering onder leiding van Michael Alexander Willens heeft vrijwel geen zwakke plekken, al hadden de recitatieven ritmisch iets vrijer gezongen kunnen worden. Heel interessant is ook het tweede werk, een Magnificat a due cori, waarin slechts twee regels van de bijbeltekst van het Magnificat zijn gehandhaafd (op Duitse tekst), terwijl de overige verzen zijn geparafraseerd op een poëtische tekst in recitatieven en aria’s.

Naast kerstrepertoire is er uiteraard nog andere muziek die de moeite waard is.
Zeer aanbevelenswaardig is een opname met motetten van Alessandro Melani, een tijdgenoot van Alessandro Scarlatti. Veel minder bekend dan laatstgenoemde, maar niet minder van kwaliteit. Alle motetten zijn bijzonder expressief, evenals de Litanie per la beata vergine, die de CD openen. Het repertoire is zonder meer opwindend, en dat is de uitvoering door Concerto Italiano onder leiding van Rinaldo Alessandrini eveneens. Het zou me niet verbazen wanneer deze opname tot een grotere belangstelling voor Melani leidt [1].

Bach kan niet ontbreken. In de eerste plaats wijs ik op de recente opname van de Brandenburgse Concerten door La Petite Bande onder leiding van Sigiswald Kuijken. Zelfs wie al meerdere opnamen van deze concerten in de kast heeft staan, zal hier nieuwe dingen vinden, met name het gebruik van een echte natuurtrompet, zonder ‘hulpstukken’ om intonatieproblemen te voorkomen (in Concert nr 2) en het consequente gebruik van de violoncello da spalla voor de cellopartijen en in de basso continuo.
Verder wil ik graag aandacht vragen voor een opname met aria’s uit cantates. In het algemeen ben ik geen liefhebber van recitals met losse aria’s, maar voor de CD van de Oostenrijkse tenor Daniel Johannsen wil ik graag een uitzondering maken. Bekende zangers maken soms een Bach-CD omdat ze de muziek zo mooi vinden of om zich in dit repertoire te profileren, terwijl ze er eigenlijk niet veel van begrijpen, laat staan de achtergronden van die muziek kennen. Johannsen is opgeleid als kerkmusicus en in zijn programmatoelichting geeft hij blijk van een grondige kennis van de theologische achtergronden van Bachs muziek. Zijn recital van aria’s voor tenor met traverso en bc is dan ook op een intelligente manier samengesteld. Zijn interpretaties zijn indrukwekkend, ook op het vlak van tekstexpressie. Annie Laflamme speelt de fluitpartijen zeer fraai op haar traverso. Het is zonder twijfel één van de beste Bachopnamen die ik recent gehoord heb [2].

Tot slot voor de koopjesjagers: Brilliant Classics is begonnen met een Frescobaldi-project. De delen die ik daarvan heb gehoord, zijn bijzonder geslaagd. En een recente heruitgave wil ik ook graag vermelden: een doosje met vier CDs met de complete Tafelmusik van Telemann in de fabuleuze opname van Musica antiqua Köln. Er is ook een recente opname van het Freiburger Barockorchester. Die heb ik nog niet gehoord, maar dat die de uitvoeringen van MAK overtreft lijkt me niet erg waarschijnlijk [3].

[1] Melani, Motetti
Concerto Italiano/Rinaldo Alessandrini
Naïve OP 30431

[2] J.S. Bach, ‘Tenore & Traverso’
Daniel Johannsen (tenor), Annie Laflamme (traverso), Lúcia Krommer (cello), Matthias Krampe (klavecimbel, orgel)
Coviello COV 20909

[3] Telemann, Tafelmusik
Musica antiqua Köln/Reinhard Goebel
Archiv 477 8714

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: