Gepost door: Johan van Veen | 8 oktober 2010

Abreu vs Rutte

Op donderdag 7 oktober werd de prestigieuze Erasmusprijs uitgereikt aan José Antonio Abreu, een Venezolaanse pianist die zich al 35 jaar inzet voor het muziekonderwijs aan kinderen uit de lage en middenklasse. Het daaruit ontstane systeem staat kortweg bekend als El Sistema. Het is er op gericht kinderen te laten deelnemen aan een orkest of een koor en biedt hun daarnaast individueel muziekonderwijs.

Het belang van zo’n onderneming kan nauwelijks overschat worden. Op deze manier worden kinderen met klassieke muziek in aanraking gebracht, die daarvoor anders waarschijnlijk nooit de kans zouden hebben gekregen. Daarom past de toekenning van de prijs geheel in het thema van de Erasmusprijs van dit jaar: “de toekomst van de Europese klassieke muziek”. Europa is de bakermat van de klassieke muziek, maar juist daar wordt het muziekonderwijs ernstig verwaarloosd en is de klassieke muziek naar de rand van de samenleving gedrongen. Velen vragen zich af hoe men jonge generaties voor klassieke muziek kan interesseren. Dat zoiets geen hopeloze onderneming hoeft te zijn, laat El Sistema zien. Maar dan moet er wel de motivatie zijn en moeten er mensen zijn die zich daarvoor willen inzetten.

De inspanningen van Abreu hebben aanwijsbaar succes en zijn ideeën worden nu ook elders in praktijk gebracht. Een belangrijk aspect van zijn werk – en de eigenlijke motivatie ervan – ligt in de wens kinderen uit kansarme milieus de mogelijkheid te geven via de muziek en het in een koor of orkest samenwerken met anderen zich los te maken uit een omgeving waarin armoede en criminaliteit tot de dagelijkse werkelijkheid behoren. Dat was een belangrijke reden voor de verlening van de prijs aan Abreu: “Uit dit sociale project is duidelijk geworden dat door te spelen in een orkest, kinderen vaardigheden ontwikkelen die van belang zijn voor hun persoonlijke ontwikkeling en voor het vinden van een stevige plaats in de samenleving, daarmee een alternatief biedend voor misdaad, drugs en hopeloosheid.”

Je hoeft niet alle verheven idealen van Abreu of de Stichting Praemium Erasmianum te onderschrijven om bewondering te hebben voor de manier waarop Abreu zich inzet voor juist de minst gefortuneerden en hen op een praktische en blijkbaar effectieve manier met cultuur in aanraking brengt. Zijn verwijzing naar tolerantie, harmonie en culturele diversiteit lijken me juist in het Nederland van 2010 niet geheel zonder belang.

Het is een gelukkige samenloop van omstandigheden dat de prijs op 7 oktober werd uitgereikt, dezelfde dag dat Mark Rutte tot formateur van een nieuw kabinet werd benoemd. Het is juist dat kabinet dat draconische bezuinigingsmaatregelen voor de culturele sector in petto heeft. Die komen erop neer dat de klassieke muziek nog verder in de marge verdwijnt. De plannen van het kabinet in wording staan lijnrecht tegenover het maatschappelijke belang dat Abreu aan klassieke muziek toekent.

Maar nog meer zijn het de door hem genoemde waarden van tolerantie, harmonie en culturele diversiteit die op gespannen voet staan met waar het kabinet-Rutte voor staat. Bij in elk geval één partij waarop dit kabinet steunt, is men voor tolerantie en culturele diversiteit aan het verkeerde adres. Geert Wilders, aanvoerder en enig lid van de PVV, streeft naar een monocultuur waarin voor diversiteit en tolerantie tegenover andere culturen geen plaats is. En van harmonie en het bouwen van bruggen tussen mensen moet hij niets hebben.

Ook in een ander opzicht staat Abreu recht tegenover het komende kabinet. Zijn systeem gaat uit van “insluiting”, het bereiken van kinderen uit kansarme milieus. Ondanks de bezweringen van CDA-leider Maxime Verhagen dat het kabinet wil verbinden, is het een kabinet van “uitsluiting”. Waar de PVV mensen uit andere culturen zoveel mogelijk wil uitsluiten, zet de VVD mensen uit sociaal-economisch kwetsbare groepen op achterstand. De bezuinigingen zullen vooral de laagbetaalden zwaar treffen en dat zal hun kansen op deelneming aan de maatschappij, laat staan aan het culturele leven, niet bepaald vergroten. Het lijdt geen twijfel dat kinderen uit die kringen nog minder mogelijkheden zullen krijgen met (klassieke) muziek in aanraking te komen en zich daarin te ontwikkelen, zeker als de bezuinigingen op cultuur ook nog eens de muziekscholen treffen.

De uitreiking van de Eramusprijs 2010 aan José Antonio Abreu had niet op een beter moment kunnen komen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: